Digitale oplossingen helpen netcongestie, hoge kosten en kwetsbaarheden tegen te gaan en ondersteunen zo de energietransitie, stellen TNO en het Ministerie van Klimaat en Groene Groei. Zij komen daarom met de ‘Actieagenda Digitalisering Energiesysteem’, die is opgesteld met partijen uit de energie- en ICT-sector. Dit plan moet vanaf komend jaar onder leiding van Topsector Energie worden uitgevoerd.
De partijen kwamen in 2023 al met het Nationaal Plan Energiesysteem (NPE), waarin de publieke belangen van digitalisering voor het energiesysteem werden bepaald. De actieagenda die nu is gepresenteerd volgt dit eerdere plan op. De agenda moet bestaande digitale projecten versterken en versnellen. Tegelijkertijd moet het plan helpen bij de aanpak van actuele problemen en het aantrekken van nieuwe partijen die hierbij kunnen helpen. Ook het verbeteren van het inzicht in de actuele netwerksituatie en energiestromen is een belangrijk onderdeel van de agenda.
Slimmer, flexibeler en rechtvaardiger
“Digitalisering is geen doel op zich, maar een krachtige motor voor innovatie en samenwerking in de energietransitie. Met deze actieagenda zetten we een eerste stap naar een ecosysteem waarin kennis, data en mensen samenkomen om het energiesysteem slimmer, flexibeler en rechtvaardiger te maken”, licht Michel Emde, Principal Business Consultant Digitalisering Energiesystemen bij TNO, toe.
De actieagenda belicht digitalisering vanuit diverse invalshoeken. Zo moet het inzicht in het energiesysteem verbeteren door de inzet van onder meer sensoren, kunstmatige intelligentie (AI) en een digital twin van het elektriciteitssysteem. Onderdeel van de actieagenda is ook het mobiliseren van flexibiliteit bij eindgebruikers, zoals huishoudens en bedrijven. Zo moeten slimme apparaten en energie-apps gebruikers helpen inzicht te krijgen in hun eigen verbruik, zodat zij hun energiegebruik kunnen aanpassen aan de actuele situatie op het net. De werkwijze moet pieken in het energieverbruik voorkomen en helpen het net in balans te houden.
Daarnaast is digitalisering volgens de actieagenda nodig om het energiesysteem beter te plannen en de aanleg van nieuwe infrastructuur te versnellen. Onder meer via toepassingen die monteurs in het veld ondersteunen, zoals virtual reality.
Vijf thema’s
Vijf thema’s staan centraal in de Actieagenda Digitalisering Energiesysteem:
- Inzicht in het elektriciteitssysteem
- Het beter benutten van netwerkcapaciteit
- Goed toegeruste deelnemers
- Geïntegreerd en weerbaar elektriciteitssysteem
- Planning, aanleg en monitoring van het elektriciteitssysteem
Niels Redeker, Directeur Strategie Energiesysteem, Ministerie van Klimaat en Groene Groei: “Met deze actieagenda zetten we niet alleen in op technologie, maar vooral op een energiesysteem dat betaalbaar, betrouwbaar en duurzaam blijft voor iedereen. Digitalisering is cruciaal om de energietransitie te versnellen en Nederland toekomstbestendig te maken.”
Flexibiliteit en samenwerking
De actieagenda is door TNO en het Ministerie van Klimaat en Groene Groei opgesteld in samenwerking met een reeks partners uit de energie- en ICT-sector. De acties die hieruit voortkomen worden in samenspraak met deze partners verder uitgewerkt en opgestart. Daarbij willen de partijen een programmatische aanpak hanteren die flexibiliteit en samenwerking stimuleert.
“De actieagenda biedt richting, maar is geen blauwdruk. De komende jaren zullen nieuwe ontwikkelingen, technologieën en uitdagingen zich aandienen. Daarom is deze agenda flexibel en uitnodigend: voor iedereen die wil bijdragen aan een duurzaam, betaalbaar en betrouwbaar energiesysteem. Door digitalisering beleidsmatig te verankeren én het netwerk van samenwerkingen uit te breiden, groeit deze agenda mee met de praktijk”, schrijft Irene Jansen, voorzitter stuurgroep Actieagenda Digitalisering Energiesysteem, in het voorwoord van de actieagenda.
Claire Groosman, Programma Directeur Digitalisering, Topsector Energie: “De energietransitie en digitalisering zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden: alleen samen brengen ze ons naar een betrouwbaar en toekomstbestendig energiesysteem. Daarom bundelen we in 2026 bestaande initiatieven, versterken we wat al werkt en versnellen we de uitvoering. Ik roep marktpartijen op om aan te sluiten. Met jullie kennis en expertise kunnen we de stap van plannen naar impact écht waarmaken.”
