De waardecreatie in de Europese auto-industrie staat onder druk. Een oneerlijk wereldwijd speelveld in combinatie met een structureel concurrentieverlies van 15 tot 35 procent kan leiden tot een verlies van tot 23 procent van de waardecreatie per voertuig binnen vijf jaar. Op de korte termijn staan hierdoor tot 350.000 banen in de Europese toeleveringsketen onder druk.
Hiervoor waarschuwt CLEPA, de Europese vereniging van autotoeleveranciers, op basis van een onderzoek dat in samenwerking met Roland Berger is uitgevoerd. Het benadrukt daarbij het belang van maatregelen om de Europese industrie te beschermen, die volgens haar nodig zijn totdat structurele concurrentieproblemen zijn opgelost. Deze maatregelen helpen volgens CLEPA waardecreatie in Europa te verankeren en dragen zo bij aan de Europese werkgelegenheid, technologisch leiderschap en veerkracht in de toeleveringsketen.
Industrial Accelerator Act
Ook is volgens CLEPA een belangrijke rol weggelegd voor de Industrial Accelerator Act (IAA). De wet erkent autotoeleveranciers als een strategische sector die te maken heeft met toenemende wereldwijde vervormingen en oneerlijke concurrentie. CLEPA stelt dat de IAA hard nodig is. Zo is in 2024 en 2025 aangekondigd dat in totaal meer dan 100.000 banen op de tocht staan. Uit recente enquêtes blijkt bovendien dat ongeveer de helft van de Europese autotoeleveranciers overweegt de productiecapaciteit in de EU de komende jaren te verminderen.
De effectiviteit van de IAA hangt volgens de vereniging af van de samenhang, handhaafbaarheid en ambitie. Als cruciale leemtes niet worden aangepakt loopt de IAA het risico dat het concept ‘Made in Europe’ symbolisch blijft in plaats van impactvol, waarschuwt CLEPA. Het stelt dat de prioriteit moet liggen op een robuust en werkbaar kader dat tastbare industriële resultaten oplevert, zonder onnodige administratieve lasten.
Aanbevelingen
CLEPA komt met een reeks aanbevelingen voor de IAA om de Europese auto-industrie adequaat te beschermen:
1. Behoud een ambitieuze definitie van ‘Europese voertuigen’
De voorgestelde definitie van ‘Europese voertuigen’ is een kernonderdeel van de IAA en moet volgens CLEPA voldoende ambitieus blijven om de waardecreatie van de Europese autotoeleveringsindustrie te weerspiegelen. De huidige drempel van 70 procent lokale inhoud zorgt ervoor dat autotechnologieën en productiecapaciteiten voor elektrische voertuigen in Europa blijven. CLEPA waarschuwt dat een verlaging van deze drempel de effectiviteit van prikkels om productie in Europa te vestigen vermindert en uiteindelijk het doel om industriële capaciteit, investeringen en werkgelegenheid in Europa te behouden ondermijnt.
2. Open handel mag het omzeilen van verplichtingen niet faciliteren
Hoewel het respecteren van internationale handelsverplichtingen essentieel blijft, kan overmatige openheid het doel om de Europese industriële capaciteit te versterken volgens CLEPA ondermijnen. Het huidige kader loopt volgens de vereniging het risico omzeiling mogelijk te maken via derde landen, met name wanneer de productie wordt verplaatst naar jurisdicties die profiteren van preferentiële handelsakkoorden met de EU.
CLEPA pleit voor een gerichtere en risicogebaseerde benadering van handelspartners, om ervoor te zorgen dat het kader echte industriële samenwerking ondersteunt in plaats van regelgevende arbitrage te vergemakkelijken. In dit verband benadrukt CLEPA ook het belang van nauwe industriële samenwerking met het Verenigd Koninkrijk, onder meer vanwege de diepe integratie van de autotoeleveringsketens. Wederkerigheid en een vergelijkbaar speelveld wat betreft kosten, regelgevende afstemming en markttoegang zouden daarbij centraal moeten staan.
3. Zorg voor samenhang tussen alle ondersteuningsmechanismen
CLEPA stelt dat het huidige voorstel inconsistenties bevat tussen de toelatingscriteria voor verschillende instrumenten, zoals voertuigen die in aanmerking komen voor openbare aanbestedingen, openbare steun, bedrijfsvoertuigen en voertuigen die in aanmerking komen voor supercredits. Zo verschilt de definitie voor M1e-voertuigen van die voor andere voertuigen doordat de keuze wordt gelaten tussen het betrekken van batterijcomponenten in de Unie of voertuigcomponenten in de Unie. Deze inconsistenties kunnen volgens CLEPA leiden tot regelgevende complexiteit en de effectiviteit van het kader verzwakken, terwijl de voorspelbaarheid voor fabrikanten en toeleveranciers afneemt.
4. Pas de prijsverschiltoeslag aan om het kader effectief te maken
De huidige ontsnappingsclausule staat bevoegde instanties of openbare steunregelingen toe om de eisen voor oorsprong uit de EU te negeren indien naleving daarvan zou leiden tot een kostentoename van meer dan 25 (of 30) procent in vergelijking met alternatieve aanbiedingen. CLEPA waarschuwt dat hierdoor het risico bestaat dat het kader onvoldoende effectief is in het ondersteunen van de Europese productie. Door structurele kostverstoringen en het oneerlijke wereldwijde speelveld kunnen concurrerende voertuigen van met name Chinese fabrikanten meer dan 30 procent goedkoper zijn dan Europese alternatieven. CLEPA waarschuwt dat dit ertoe kan leiden dat de ontsnappingsclausule vaak wordt geactiveerd, wat de effectiviteit van het kader om Europese productie te stimuleren aanzienlijk beperkt.
5. Buitenlandse directe investeringsvereisten moeten industriële realiteiten weerspiegelen
De introductie van vereisten voor buitenlandse directe investeringen (FDI) is volgens de vereniging een positieve stap, die ervoor kan zorgen dat investeringen die verband houden met het kader bijdragen aan Europese waardecreatie en industriële capaciteit. De voorgestelde investeringsdrempel van 100 miljoen euro voor de batterij- en EV-waardeketen loopt echter het risico een aanzienlijk deel van de investeringen door de autotoeleveringsindustrie uit te sluiten, waar innovatie en productiecapaciteit vaak worden ontwikkeld via kleinere, maar strategisch belangrijke projecten.
6. Zorg voor brede en effectieve marktdekking: de IAA is niet de heilige graal
Op dit moment valt slechts 20 tot 30 procent van de voertuigen onder de IAA. De mogelijkheid van het kader om te reageren op de groeiende aanwezigheid van goedkope elektrische voertuigen uit China en het risico op verdere delokalisatie is volgens CLEPA dan ook beperkt.
De sterke afhankelijkheid van nationale openbare steunregelingen zorgt tegelijkertijd voor fragmentatie en onzekerheid. Verschillen in de fiscale capaciteit en beleidskeuzes van lidstaten kunnen leiden tot 27 uiteenlopende kaders, wat de samenhang, voorspelbaarheid en algehele effectiviteit ondermijnt. Ook stelt CLEPA dat, naarmate de markten voor elektrische voertuigen volwassener worden, dergelijke subsidies waarschijnlijk worden verminderd of afgebouwd. Dit verzwakt de impact van lokale inhoudsmaatregelen.
De vereniging noemt een bredere en meer structurele marktdekking daarom essentieel om de langetermijneffectiviteit van het kader en het vermogen om waardecreatie in Europa te verankeren te waarborgen. CLEPA pleit ervoor de IAA aan te vullen met additionele beleidsinstrumenten en structurele maatregelen om de concurrentieuitdagingen van de automobielsector aan te pakken en duurzame resultaten te behalen. Ook roept de vereniging op tot het erkennen van de rol van zowel batterij-elektrische voertuigen als plug-in hybrides, wat het cruciaal noemt om een uitgebreide marktdekking te garanderen en waardecreatie in de hele Europese toeleveringsketen te behouden.
