Marktonderzoek: mkb-maakindustrie zet digitaliseringsstappen, maar productiviteitswinst blijft achter

Nieuwe marktonderzoek laat zien dat de Nederlandse mkb-maakindustrie kansen laat liggen om de arbeidsproductiviteit te verhogen. De inzet van data en sensoren is nog onvoldoende doorontwikkeld bij 80% van de bedrijven. Daarnaast heeft 83% van de bedrijven onvoldoende inzicht in welke onderdelen van het productieproces zich lenen voor automatisering met AI. Hierdoor blijft de sprong in arbeidsproductiviteit uit. Het nieuwe marktonderzoek is uitgevoerd door Midpoint Brabant, REWIN, FME, Koninklijke Metaalunie en Fontys Hogeschool.

Het marktonderzoek ‘Productieautomatisering in de mkb-maakindustrie’ is een vervolg op een marktstudie uit 2024. Het biedt een actueel en scherp beeld van de stand van zaken binnen de Brabantse maakindustrie. Input werd verzameld via een brede survey onder mkb-maakbedrijven.

Centrale conlusie marktonderzoek: Bedrijven willen vooruit, maar missen richting

De centrale conclusie uit de whitepaper “Productieautomatisering in de mkb-maakindustrie” (voortgekomen uit het marktonderzoek) is duidelijk: bedrijven zijn in beweging, maar missen houvast om echt door te pakken. Er wordt gewerkt aan de inzet van data en sensoren in het productieproces, maar toepassingen zijn vaak beperkt en onvoldoende doorontwikkeld.

Automatisering en AI

Daarnaast heeft het overgrote deel van de mkb-maakbedrijven nog onvoldoende inzicht in welke onderdelen van het productieproces zich lenen voor automatisering met AI. Juist dat remt de noodzakelijke groei in arbeidsproductiviteit. Ondernemers hebben vooral behoefte aan concrete voorbeelden, praktische stappenplannen en ondersteuning bij investeringskeuzes. De bereidheid om te digitaliseren groeit, maar zonder duidelijke richting blijft impact uit.

Kleine stappen werken, maar versnelling nodig

Het onderzoek laat zien dat mkb-maakbedrijven steeds vaker kiezen voor kleine, haalbare stappen in plaats van grootschalige trajecten. Procesinnovatie in productie en de inzet van AI en technologie waarbij medewerkers vanaf het begin worden meegenomen, zijn de sleutel. Die aanpak werkt – maar de tijd dringt. Internationale ontwikkelingen volgen elkaar in hoog tempo op. Zonder versnelling dreigt de Nederlandse maakindustrie terrein te verliezen.

Verwachtingen bijstellen

Janwillem Verschuuren, directeur/eigenaar van metaalbedrijf De Cromvoirtse over hoe zijn bedrijf de afgelopen jaren grote stappen heeft gezet op het gebied van automatisering en robotisering: “Het is goed om je verwachtingen bij te stellen als het om robotisering gaat. Vaak verwachten mensen 150%. Stel ze bij naar 80%. Implementeer je robot en voer in de loop van de tijd verbeteringen door. Zo werk je geleidelijk toe naar 100%.”

Van inzicht naar actie

De boodschap is helder: de basis is gelegd, maar stilstand is geen optie. In Midden-Brabant hebben de afgelopen twee jaar al meer dan 60 bedrijven deze stap gezet via het Lerende Netwerken voor Open Innovatie, onderdeel van het programma Slimmer Werken van Midpoint Brabant.

Technologische én sociale innovaties te combineren

“In dit netwerk bundelen maakbedrijven, onderwijs en experts hun krachten om tot concrete actieplannen te komen voor productieautomatisering,” zegt Petra Mouthaan, programmamanager Slimmer Werken bij Midpoint Brabant. “Door technologische én sociale innovaties te combineren, leren bedrijven hun productiviteit te verhogen, met aandacht voor processen, technologie en mensen. We jagen de ontwikkeling van nieuwe digitale vaardigheden en het verandervermogen van organisaties aan. Het doel is duidelijk: structureel hogere arbeidsproductiviteit.”

Hier is het marktonderzoek te bekijken.

Lees ook: Rabobank: Maakindustrie herstelt, maar staat voor flinke uitdagingen