Welke rol kunnen medische drones spelen in de spoedzorg? Deze vraag wordt onderzocht binnen het Interreg-project BeNeDrone. Daarbij is niet alleen aandacht voor de technische mogelijkheden, maar ook voor vragen rondom veiligheid, wetgeving en samenwerking tussen landen. Want een drone die van België naar Nederland vliegt, krijgt ook te maken met regelgeving.
Een van de medische experts die bij het project betrokken is, is neurochirurg Bachtiar Burhani van het ETZ. Daarnaast is hij medisch coördinator voor de neurochirurgie bij het Netwerk Acute Zorg Brabant. Binnen BeNeDrone brengt hij medische kennis in en zorgt hij voor verbinding tussen de verschillende specialisten die bij het onderzoek betrokken zijn.
Elke minuut kan verschil maken
“Veel spoedzorg speelt zich af in het golden hour”, vertelt Burhani. “Hoe sneller en gerichter je in het eerste uur kunt helpen, hoe beter voor de patiënt. Of het nu is op de plaats van een ongeval of tussen ziekenhuizen: wij denken dat drones vaak sneller ter plaatste kunnen zijn dan bijvoorbeeld een ambulance. En dan hoeft het niet uit te maken of dat over de landsgrens is of over dichtbevolkt gebied.”
Volgens de onderzoekers kunnen drones in bepaalde situaties sneller zijn dan vervoer over de weg. Zo hebben zij geen last van files, wegwerkzaamheden of afgesloten routes. Dat maakt ze mogelijk interessant voor bijvoorbeeld het vervoer van bloed tussen ziekenhuizen of het snel afleveren van medische hulpmiddelen op een plaats waar een ongeval heeft plaatsgevonden.
Een drone inzetten voor medische zorg is echter ingewikkelder dan alleen een route uitstippelen en opstijgen. De huidige regels voor luchtvaart en dronegebruik beperken de mogelijkheden nog sterk. Zo mogen drones niet zomaar boven drukbevolkte gebieden vliegen en zijn grensoverschrijdende vluchten aan strenge voorwaarden gebonden.
“Je mag niet zomaar met een drone de grens over, of over een bevolkt gebied vliegen. Zorg stopt niet bij die grenzen, maar regelgeving nu nog wel. Daar richten wij ons op: welke regelgeving is er nodig om dit mogelijk te maken? Hoe trekken we dat in meerdere landen gelijk?”
Testen zonder risico
Om verschillende situaties veilig te kunnen onderzoeken, maken de onderzoekers gebruik van een virtuele omgeving. Op Tilburg University testen onderzoekers en dronepiloten uiteenlopende scenario’s met een virtualreality (VR)-simulator.
In deze digitale omgeving kunnen omstandigheden worden nagebootst die in de echte wereld nu nog niet zijn toegestaan. Zo wordt gekeken hoe drones zich gedragen boven stedelijke gebieden, langs snelwegen en tijdens vluchten waarbij een landsgrens wordt overschreden.
Ook praktische omstandigheden spelen een rol. De onderzoekers nemen onder meer weersomstandigheden, bereikbaarheid en de drukte in het luchtruim mee. De resultaten moeten duidelijk maken aan welke voorwaarden medische dronevluchten moeten voldoen om veilig en verantwoord te kunnen worden uitgevoerd.
Daarnaast worden de regels in verschillende landen met elkaar vergeleken. Nederland, België en Duitsland hebben ieder hun eigen wetgeving. Door verschillen en overeenkomsten in kaart te brengen willen de onderzoekers bijdragen aan een aanpak waarbij landen beter samenwerken.
Drone vs politieauto
Naast onderzoek in de simulator wordt ook in de praktijk getest. Een van de geplande proeven is een vergelijking tussen een politieauto met zwaailichten en een drone die tegelijkertijd naar dezelfde locatie vertrekken.
De test moet inzicht geven in de vraag welk vervoermiddel onder verschillende omstandigheden het snelst ter plaatse kan zijn. Ook wordt gekeken welke factoren onderweg invloed hebben op de snelheid, zoals afstand, verkeer en mogelijke obstakels.
Voorbereiden op toekomstige toepassingen
Hoewel BeNeDrone voor veel mensen onzichtbaar blijft, kan het project volgens de betrokken onderzoekers een belangrijke rol spelen bij toekomstige ontwikkelingen in de zorg. Naast de medische voordelen onderzoekt BeNeDrone ook de economische kant van dronegebruik. Daarbij kijken onderzoekers naar praktische situaties waarin snelheid en beschikbaarheid belangrijk zijn.
Wanneer een patiënt bijvoorbeeld dringend bloed nodig heeft, kan het voorkomen dat meerdere ziekenhuizen over de juiste voorraad beschikken. Dan spelen vragen als: welk ziekenhuis kan het snelst leveren, welke route is geschikt en mag een drone deze grensoverschrijdende vlucht uitvoeren?
Samenwerking tussen België en Nederland
BeNeDrone is een Interreg-project onder coördinatie van de Universiteit Maastricht en wordt gefinancierd door de Europese Unie. Het project ontvangt daarnaast 10 procent aan cofinanciering van de provincie Antwerpen en VLAIO.
Binnen het consortium werken kennisinstellingen, ziekenhuizen, overheden, defensie en technologiebedrijven uit België en Nederland samen. Naast de Universiteit Maastricht nemen het Academisch Ziekenhuis Maastricht, het Admiraal De Ruyter Ziekenhuis, het ETZ, de Universiteit van Tilburg, de Katholieke Universiteit Leuven, het Universitair Ziekenhuis Antwerpen, Campus Vesta, Defensie Nederland, Stichting Dutch Drone Centre Aviolanda, LuGus Studios, Red Monkey Company en Sakari Games deel.
